Ξάνθη, η άλλη Ελλάδα

Βόλτα στην Παλιά Πόλη της Ξάνθης

Είναι ένα σταυροδρόμι πολιτισμών. Μια πόλη διαφορετική από τις άλλες της Ελλάδας. Είναι η Ξάνθη των μουσείων, των αρχοντικών, των εκκλησιών και των πλακόστρωτων δρόμων.

Είναι μια άλλη Ελλάδα γεμάτη χρώματα και αρώματα. 

 Για την περιοχή, τα αξιοθέατα και τις φυσικές ομορφιές που θα συναντήσει ο επισκέπτης έχουν ειπωθεί πολλά. Περισσότερα όμως έχουν γραφτεί και ακουστεί για την Παλιά Πόλη της Ξάνθης η οποία είναι χτισμένη αμφιθεατρικά, στο βόρειο τμήμα της πόλης. Χωρισμένη σε δύο μέρη με φυσικό «σύνορο» τον ποταμό Κόσυνθο.

Είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραδοσιακούς οικισμούς της Ελλάδας, που έχει μείνει ανεπηρέαστος από τη φθορά του χρόνου και διατηρεί την αρχοντιά και τη μεγαλοπρέπειά του με μεγάλη ιστορική αξία. Χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός οικισμός το 1978 και είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα αρχιτεκτονικά σύνολα σε όλη τη Μακεδονία και Θράκη.

Η  εκλεκτικιστική αρχιτεκτονική, η μπελ επόκ, οι επιδράσεις από την Ιταλική Αναγέννηση, το γερμανικό ρομαντισμό και τον ελληνικό νεοκλασικισμό διαχέονται στο τοπίο.
Ο επισκέπτης στην Παλιά Πόλη περπατώντας στα πλακόστρωτα δρομάκια της θα θαυμάσει τα αριστοτεχνικά οικήματα της θρησκείας, της παιδείας και της τέχνης. Πλατείες μικρές που θυμίζουν αλλοτινές εποχές, κτίσματα που αφηγούνται την ιστορία της πόλης. Όλα αποπνέουν την αίσθηση του πλούτου και της όμορφης ζωής που πέρασαν όσοι έζησαν εδώ τους περασμένους αιώνες. Το οδοιπορικό στην Παλιά Πόλη απαιτεί αρκετό χρόνο για να απολαύσει κανείς το μεγαλείο και τη λιτή ομορφιά του χώρου.

Τα αξιοθέατά της είναι το Λαογραφικό Μουσείο, όπου μπορεί να δει κανείς τη λατέρνα, το γραμμόφωνο, τα υφαντά και κεντητά, τα οικιακά σκεύη, τα ποικιλόμορφα κοσμήματα, τα γεωργικά εργαλεία, τις θρακιώτικες στολές, κ.ά.

Λίγο πιο πάνω βρίσκεται η Εκκλησία της Μητροπόλεως στην ομώνυμη πλατεία της καθώς και το Μητροπολιτικό Μέγαρο, ένα διώροφο κτήριο το οποίο χρησιμοποιείται ως γραφείο του εκάστοτε Μητροπολίτη Ξάνθης. Επίσης, στην πλατεία Μητροπόλεως βρίσκεται και το Στάλιο Νηπιαγωγείο, που ιδρύθηκε από τον Π. Στάλιο έναν από τους μεγαλύτερους καπνεμπόρους και οικονομικά ισχυρούς πολίτες της Ξάνθης με αξιόλογη κοινωνική και πολιτική δράση.


Παράλληλα, το κτήριο της πλατείας Ματσίνη είναι μία από τις μεγαλύτερες οικοπεδικές εκτάσεις της παλιάς πόλης, ενώ το διατηρητέο κτήριο όπου στεγάζεται το δημαρχείο Ξάνθης κτίστηκε το 1830 από τον Εβραίο καπνέμπορο Μωϋσή και πουλήθηκε αργότερα στον Ι. Ορφανίδη. Το 1962 αγοράστηκε από το δήμο Ξάνθης ενώ, αξίζει να αναφερθεί το χάνι που έκτισε ο Εβραίος Μωϋσής δίπλα στο σημερινό Δημαρχείο. Πρόκειται για ένα διώροφο κτήριο με υπόγειο χώρο, ιδιοκτησίας του δήμου Ξάνθης.

Πανέμορφο είναι και το αρχιτεκτόνημα της Δημοτικής Πινακοθήκης πρόσφατα συντηρημένο.

Τα παραδοσιακά σπίτια της Παλιάς Πόλης, όχι μόνο δεν θυσιάστηκαν στον βωμό της άναρχης ανοικοδόμησης, αλλά ανακατασκευάστηκαν και διατηρήθηκαν από τους κατοίκους της. Τα σοκάκια της, πλακόστρωτοι δρόμοι, χτίστηκαν το 19ο αιώνα, άλλα σε καμπύλη μορφή, άλλα με διακόπτουσες γωνίες και περιβάλλονται από κτίσματα διαφορετικών ρυθμών και τεχνοτροπιών. Η παλιά πόλη της Ξάνθης είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα αρχιτεκτονικά σύνολα σε όλη τη Ελλάδα.
Πρόβλημα για την περιοχή παραμένει η κυκλοφορία των οχημάτων κάτι που απασχολεί και τις τοπικές αρχές αλλά και τους επισκέπτες.