Αλέξανδρος Ιόλας :Παραμυθένια ζωή με τραγικό φινάλε.

Αλέξανδρος Ιόλας από την επιτυχία στην πτώση – Η συμβουλή της γιαγιάς του, που επιβεβαιώθηκε.

Λίγοι είναι οι άνθρωποι που μπορούν να ζήσουν την ζωή που ονειρεύονται ως παιδιά και να κάνουν πράξη όλα όσα βαθιά έχει επιθυμήσει η ψυχή τους….

Στα ελάχιστα αυτά άτομα ανήκει ο Αλέξανδρος Ιόλας, που κατάφερε να γευτεί την απόλυτη καταξίωση αλλά δυστυχώς συνοδεύτηκε και από τρομακτική πτώση.. Ο Αλέξανδρος Ιόλας σύμφωνα με το βιογραφικό του μπορούμε να πούμε ότι έζησε γεγονότα και συγκινήσεις που άλλοι θέλουν τρεις και τέσσερις ζωές για να τα ζήσουν. Ξεκίνησε από το μηδέν, έφτασε στην κορυφή και από εκεί ακολούθησε το αντίστροφο δρομολόγιο που έκανε το τέλος του να είναι πικρό, με πόνο και θλίψη.

Γεννημένος την 25η Μαρτίου του 1907 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, γόνος εύπορης οικογένειας βαμβακεμπόρων είχε όχι μόνο ότι μπορεί να θελήσει ένα παιδί εκείνη την εποχή αλλά και πολλά περιττά.  Ποτέ δεν είχε τη διάθεση να συνεχίσει την οικογενειακή επιχείρηση γιατί του άρεσε η τέχνη και ότι περιελάμβανε.

Το όνειρο

Πριν κλείσει τα 20 του χρόνια, με εφόδιο 10 χρυσές λίρες και τρεις συστατικές επιστολές του Κωνσταντίνου Καβάφη που είχαν σαν αποδέκτες τον Παλαμά, τον Σικελιανό και τον Μητρόπουλο, φεύγει για την Αθήνα.                                                                          

 Η γιαγιά του σε μια συμβουλή που αν της δώσουμε τη διάσταση της προφητείας θα επιβεβαιωθεί με τρόπο ανατριχιαστικό μερικά χρόνια αργότερα του λέει: «Πήγαινε στη Γερμανία ή στην Ιταλία. Ποτέ μην πας στην Ελλάδα»

Το ταξίδι του Κωνσταντίνου Κουτσούδη, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα προς μια κοσμοπολίτικη ζωή είχε μόλις ξεκινήσει.

Αρχικά και για τέσσερα μόλις χρόνια μένει στην Αθήνα και το 1931 φεύγει για το Βερολίνο αφού πρώτα έχει κάνει μια μικρή στάση στην Ιταλία. Στη Γερμανία αφιερώνεται στην τέχνη του χορού, αλλά μένει μόνο για τρία χρόνια, αλλά εξαιτίας της ανόδου του ναζισμού οδηγείται στο Παρίσι. Εκεί έρχεται σε επαφή με μεγάλες μορφές της τέχνης και με διακεκριμένους εικαστικούς.

Στα μέσα της δεκαετίας του ‘30 μετακομίζει στη Νέα Υόρκη και  και με τις σπουδές και την εμπειρία που έχει αποκομίσει καταφέρνει και γίνεται κορυφαίος

χορευτής στη νεοσύστατη «Ballet Theatre Company» και αργότερα αναλαμβάνει τη διεύθυνση των μπαλέτων του «Μαρκησίου de Cuevas». Παράλληλα είχε ξεκινήσει και η αγάπη του για τα έργα τέχνης όταν το 1931 είχε επισκεφτεί την Ιταλία όταν περνώντας έξω από μια γκαλερί, είδε και λάτρεψε έναν πίνακα του Ντε Κίρικο τον οποίο αγόρασε και του πήρε πέντε χρόνια για να τον ξεχρεώσει, όπως έχει αναφέρει και ο ίδιος. Το 1940 γνωρίζεται και συνδέεται με τη Θεοδώρα Ρούσβελτ την εγγονή του Προέδρου των ΗΠΑ, στην οποία χρωστά το όνομα Αλέξανδρος Ιόλας.

Τέσσερα χρόνια αργότερα πηγαίνει στη Βραζιλία όπου τραυματίζεται και εγκαταλείπει το χορό συνειδητοποιώντας παράλληλα ότι η τέχνη τον είχε κερδίσεις και δυο χρόνια αργότερα ανοίγει στη Νέα Υόρκη την πρώτη του Γκαλερί σε συνεργασία με τον Ζαν Ουγκώ, εγγονό του Βίκτωρος Ουγκώ .  Από εκεί και πέρα υπάρχει μόνο η άνοδος. Οτιδήποτε είχε σχέση με τέχνη και Νέα Υόρκη έφερε την υπογραφή του Ιόλα. Είναι αυτός που κάνει συμφωνία και ευρωπαίοι σουρεαλιστές στέλνουν τα έργα τους σε γκαλερί των ΗΠΑ. Είναι αυτός που ανακαλύπτει το σπουδαίο ταλέντο του Άντι Γουόρχολ και αλλάζει ουσιαστικά τη ροή των πραγμάτων στο ποπ αρτ κίνημα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Δημιουργεί το τεράστιο δίκτυο των Alexandre Iolas Galleries σε Ευρώπη και ΗΠΑ και μέσα από αυτές προσπαθεί και σε μεγάλο βαθμό καταφέρνει να επιβάλει Έλληνες καλλιτέχνες όπως ο Γκίκας, ο Μόραλης και ο Τσαρούχης στο εξωτερικό.

Τη δεκαετία του 1960 ο Ιόλας είναι στην κορυφή.  Διάσημος και με τρανταχτές  γνωριμίες που του επέτρεπαν να κάνει τα πάντα και αποφασίζει να περνάει περισσότερο χρόνο στην Αθήνα, ξεχνώντας την προτροπή-συμβουλή της γιαγιάς του, η οποία του είχε τονίσει να μην εγκατασταθεί στην Ελλάδα.

Η βίλα του Αλέξανδρου Ιόλα

Βρίσκει ένα χωράφι μέσα σε κάτι αμπελώνες στην Αγία Παρασκευή και αρχίζει να χτίζει σταδιακά αυτό που σήμερα ξέρουμε ως βίλα Ιόλα.

Ο Αλέξανδρος Ιόλας είχε αγγίξει την κορυφή, ένιωθε ισχυρός, ανίκητος και φερόταν  αλαζονικά και με το λόγο του να χαρακτηρίζεται από έπαρση και υπεροψία. Στην Αθήνα τις δεκαετίες του 1970 και 1980 υπήρχαν οι φήμες για πάρτι ακολασίας στη βίλα της Αγίας Παρασκευής και με τα σχόλια να δίνουν και να παίρβουν, κάτι που σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής δεν τον ενδιέφεραν, άλλωστε ποτέ δεν έκρυψε ποτέ πως ήταν ομοφυλόφιλος και δεν δίσταζε ανοιχτά να λέει πως «οι Έλληνες είναι οι καλύτεροι εραστές».

Η συνέντευξη που οδήγησε στην πτώση

Το 1983 είναι η χρονιά που θα αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση. Όλα ξεκίνησαν από μια συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό «Γυναίκα» της εποχής, όπου εμφανίζεται ως αριστοκράτης και τα βάζει με όλους και με όλα. Μιλά απαξιωτικά για τον Τσαρούχη, τη Μελίνα Μερκούρη,  τον Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και τον τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Καραμανλήκαι δεν διστάζει να πει πως «θα ήταν καλύτερο απ’ όλους αυτούς να μας κυβερνήσει η… φτερού»…  

Με όλα αυτά συγκεντρώνει τα φώτα της αρνητικής δημοσιότητας και με σχεδόν όλα τα ΜΜΕ  να εξαπολύουν μια πρωτοφανή εκστρατεία σπίλωσης του ονόματός του.. Λέγεται πως η «Αυριανή» ειδικά τον έβαλε στο στόχαστρό της, όπως και το Μάνο Χατζιδάκι, με σκοπό να πλήξει το κύρος του Καραμανλή.

Το τελειωτικό χτύπημα στο τσουνάμι εκείνης της εποχής το έδωσε η τραβεστί με το ψευδώνυμο «Μαρία Κάλλας»  που στην πραγματικότητα ήταν ένας πρώην υπάλληλος του Ιόλα που ήθελε με τον τρόπο αυτόν να τον εκδικηθεί επειδή τον είχε διώξει, δημιουργώντας και δημοσιοποιώντας ένα ανύπαρκτο σκάνδαλο που περιείχε κατηγορίες για παιδεραστία, αρχαιοκαπηλία και ναρκωτικά…….

Αποτέλεσμα ήταν η κοινή γνώμη και η  Ελλάδα να βάλει στο περιθώριο τον Ιόλα, την ίδια εποχή που η γαλλική δημοκρατία τον τιμούσε με το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής!

Οι κατηγορίες τον οδηγούν στον ανακριτή και το κατηγορητήριο που σχηματίστηκε είναι τόσο αστείο που δεν πάει ποτέ σε δίκη και ο ανακριτής κλείνει την υπόθεση.

Λίγο αργότερα ο Ιόλας διαισθανόμενος -ίσως-το τέλος του φωνάζει δυο προσωπικούς του φίλους και τους υπαγορεύει τη διαθήκη του:

«Ο κάτωθι υπογεγραμμένος Αλέξανδρος Ιόλας σήμερον, την 17 Φεβρουαρίου 1987, δια της παρούσης επιστολής μου θέλω να δηλώσω, παρά τις βεβαιωμένες μου απογοητεύσεις στην Ελλάδα δια την κατηγορία μου περί αρχαιοκαπηλίας και τον διασυρμό του ονόματός μου από τον τύπο, ότι αποφάσισα μετά θάνατον, όλα τα αρχαία της συλλογής μου να περιέλθουν ως δωρεά δική μου εις την Ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου. Εφ’ όσον δε ζω πλέον, να φροντίσετε να αποκατασταθεί το όνομά μου, διότι αρχαιοκάπηλος δεν υπήρξα ποτέ μου. Με αγάπη για την Ελλάδα».

Το τέλος

Αμέσως έφυγε για τις ΗΠΑ όπου στις 8 Ιουνίου 1987 άφησε την τελευταία του πνοή σε νοσοκομείο της Νέας Υόρκης, νικημένος από το AIDS. Τότε ήταν που το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής του λεηλατήθηκε και  μια συλλογή με 11.000 σπάνια έργα τέχνης έκανε «φτερά», χωρίς ποτέ κανένας να μάθει κάτι.          

Όπως ποτέ δεν έμαθε κανείς ποιος κρυβόταν πίσω από τη δημοπρασία που έγινε στις 25 Μαΐου 2017, στο Λονδίνο, από τον Οίκο Sotheby’s οι υπεύθυνοι του οποίου αρνήθηκαν να αποκαλύψουν τα έγγραφα είχαν αυτοί που εμφανίστηκαν ως κάτοχοι των έργων τέχνης. Κανείς δεν ξέρει αν ήταν κάποιος κληρονόμος ή κάποιος από αυτούς που συμμετείχαν στο πλιάτσικο. Το συνολικό ποσό του πλειστηριασμού έφτασε στις 1.421.503 βρετανικές λίρες (1,845,253 δολάρια).

Η βιογραφία του κυκλοφόρησε το 2012,  έπειτα από δική του εντολή που είχε αφήσει στον δικηγόρο του και στον βιογράφο του Νίκο Σταθούλη.

Θεατρική παράσταση για τη ζωή του Ιόλα παρουσιάστηκε στη Βίλα Ιόλα στην Αγία Παρασκευή στις 29-30-31 Μαΐου και 01 Ιουνίου 2014.  

Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτερων Μνημείων, ενέκρινε ομόφωνα τη μελέτη μετατροπής της ιστορικής Βίλας Ιόλα, στην Αγία Παρασκευή σε χώρο εκθέσεων και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, καθώς η βίλα έχει συνδεθεί με μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ου αιώνα, τον συλλέκτη Αλέξανδρο Ιόλα (1907-1987) που προώθησε τη σύγχρονη τέχνη σε παγκόσμιο επίπεδο και έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους πιο επιδραστικούς ανθρώπους της τέχνης από το 1950 και ως το 1980.