Το πορτρέτο της μάνας

Γράφει η Καλλιόπη Ι. Δημητροπούλου

Αν ο συμβολικός ρόλος της μάνας δοκιμάστηκε και απομυθοποιήθηκε βάναυσα πρόσφατα με τα τραγικά γεγονότα των αδικοχαμένων παιδιών της Πάτρας, στην αντίπερα όχθη υπάρχουν μανάδες ηρωίδες με το μητρικό ένστικτο όχι να τις ακολουθεί κατά πόδας αλλά να προηγείται σε κάθε τους βήμα. 

 Η ταινία «Το Δωμάτιο» (Room – 2015) του Λένι Άμπραχαμσον, είναι ένας απέραντος ύμνος στην μητρική αγάπη, μια ωδή στη μάνα για την  αφοσίωση στο παιδί της. Στηρίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Ιρλανδοκαναδής  Έμμα Ντόνοχιου, η οποία υπογράφει και την απαιτητική προσαρμογή του σεναρίου για τη μεγάλη οθόνη. Το βιβλίο διερευνά τους δεσμούς γονέα και παιδιού και αυτό το καταφέρνει να φανεί με μεγάλη επιτυχία και στην κινηματογραφική οθόνη. Είναι ένα γενναίο μυθιστόρημα που θέτει ερωτήματα πάνω στην οδύσσεια της ενηλικίωσης αλλά και στη δύναμη της μητρικής αγάπης. Ώς που φτάνει άραγε η μητρική αγάπη και ποια είναι τα θεμέλια των οικογενειακών δεσμών;  Το έργο διασκευάζεται με κινηματογραφική μαεστρία, κερδίζοντας βραβείο Όσκαρ και Χρυσή Σφαίρα για την καλύτερη γυναικεία ερμηνεία καθώς και τρεις βασικές οσκαρικές υποψηφιότητες για ταινία, σκηνοθεσία και σενάριο.

Ιστορικά η μάνα στέκεται το σύμβολο της ανυστερόβουλης αγάπης, της προσωπικής θυσίας και αυταπάρνησης. Στη σύγχρονη εποχή, η Αμερικανή κοινωνική ακτιβίστρια Άννα Μαρία Τζάρβις (1864-1948) ήταν η  πρώτη που εξέφρασε την ιδέα να καθιερωθεί μια ιδιαίτερη ημέρα προς τιμή της μητέρας. Η ιδέα της, μετά από αρκετές προσπάθειες, υλοποιήθηκε στις 9 Μαΐου του 1914, όταν ο τότε αμερικανός πρόεδρος Γούντροου Γουίλσον υπέγραψε προκήρυξη, σύμφωνα με την οποία η Ημέρα της Μητέρας καθιερωνόταν πλέον ως εθνική εορτή τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου. Από την ημέρα εκείνη, πολλές χώρες γιορτάζουν την Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας κάθε χρόνο τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.

Η γιορτή έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα, όπου κάθε άνοιξη λατρευόταν η μητέρα όλων των θεών και των ανθρώπων, η Γαία. Αργότερα η Γαία ονομάζεται Ρέα και ταυτίζεται με την Φρυγική Κυβέλη. Το σύνηθες όμως και πιο διάσημο όνομα ασφαλώς ήταν Δήμητρα. Η Γαία για τους αρχαίους Έλληνες υπήρξε η μητέρα όλων των όντων που γεννούσε η γη, αλλά και η μητέρα του ίδιου του ανθρώπου.

Εκτός από τη μάνα της γης Γαία, τη Ρέα και τη μάνα της αναγέννησης Δήμητρα, διάσημη μάνα της ελληνικής μυθολογίας είναι και η Μήδεια, η μάνα του Φέρητα και του Μέρμερου, που δεν δίστασε να εργαλειοποιήσει τα παιδιά της, οδηγώντας τα στο θάνατο για να εκδικηθεί τον Ιάσονα, όταν την εγκατέλειψε για να παντρευτεί την κόρη του βασιλιά Κρέοντα, Γλαύκη. 

Στον αντίποδα της ιστορίας η παρακαταθήκη της Μητέρας Τερέζας, της μητέρας όλου του κόσμου, αφού το όνομά της ταυτίστηκε με φιλανθρωπικές δράσεις από την Καλκούτα ως τα πέρατα όλης της γης και τιμήθηκε για την προσφορά της, εκτός των άλλων και με το  βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Μανάδες ακούραστες κι άλλες μανάδες, αγωνίστριες για τη ζωή ή τη μνήμη του σπλάχνου τους, αθόρυβες μανάδες ηρωίδες που μάτωσαν αντικρίζοντας το βάναυσο χαμό του παιδιού τους. Από τη μάνα Παναγιά του Γολγοθά ώς τη μάνα των ασμάτων στον «Επιτάφιο»  του Γιάννη Ρίτσου, τη χαροκαμένη μάνα του αδικοχαμένου αυτοκινητιστή Τάσου Τούση, στα γεγονότα του 1936 στη Θεσσαλονίκη. Βαθιά υπόκλιση και στις σύγχρονες μανάδες υποδείγματα αγάπης, πυγμής και αντοχής. Τη γενναία μάνα του Παύλου Φύσσα, τη στωική του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, του Ζακ Κωστόπουλου, του 23χρονου Ιάσονα, της Ελένης Τοπαλούδη, της Ιωάννας Παλιοσπύρου και τόσων άλλων θυσιών.

Όση ώρα γράφω τούτες τις αράδες του άρθρου, αγναντεύω απέναντί μου το φωτεινό πρόσωπο της δικής μου μάνας, της μάνας των αγρών, των δροσερών κήπων, του ζυμωτού ψωμιού και της ζεστής αγκάλης. Μυρίζω ξανά και ξανά της προσφοράς της το δέρμα, το ακάματο χαμόγελό της με το έντονο νοιάξιμο για τους δρόμους των παιδιών της και χαμογελώ γαλήνια.

Χρόνια πολλά μαμά!

Χρόνια πολλά μαμάδες!