Κασταλία πηγή, άρρηκτα συνδεδεμένη με τους χρησμούς και την Πυθία !

Κασταλία πηγή, άρρηκτα συνδεδεμένη με τους χρησμούς και την Πυθία στους Δελφούς !

Η Κασταλία πηγή είναι φυσική πηγή στους πρόποδες του Παρνασσού και πήρε το όνομά της από την μυθική νύμφη Κασταλία, η οποία στην προσπάθειά της να ξεφύγει από τον Απόλλωνα έπεσε στην πηγή αυτή και πνίγηκε και ήταν αφιερωμένη στον θεό Απόλλωνα και στις Μούσες.

Είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το μαντείο των Δελφών καθώς τα νερά της θεωρούνταν «ιερά» και είχαν σημαντικό ρόλο στη λατρεία και τη λειτουργία του μαντείου. Με αυτά πλένονταν η Πυθία, οι ιερείς, το προσωπικό αλλά και οι προσκυνητές του μαντείου.

Για να πάρουν οι πιστοί τον περιβόητο χρησμό από την Πυθία έπρεπε πρώτα να εξαγνιστούν. Εκτός από τη συγκεκριμένη διατροφή που έπρεπε να ακολουθούν και τις θυσίες που έπρεπε να κάνουν, πλενόντουσαν και στην ιερή πηγή.

Οι χρησμοί του μαντείου των Δελφών καθόριζαν την κατάσταση της χώρας και για πολλά χρόνια αποτέλεσε το θρησκευτικό κέντρο της αρχαιότητας. Από τους Δελφούς οι Σπαρτιάτες πήραν χρησμό ότι θα νικήσουν τον Πελοποννησιακό πόλεμο και από εκεί οι Έλληνες έπαιρναν συμβουλές για το μέλλον….

Το αρχαϊκό οικοδόμημα της Κασταλίας αποκαλύφθηκε ανασκαφικά το 1957. Βρισκόταν ανάμεσα στο ιερό του Απόλλωνα και το Γυμνάσιο και χρονολογείται το 600 π.Χ. Πρόκειται για ένα ορθογώνιο ανοικτό κτίσμα διαστάσεων 8,20 x 6,64 μ., που περιλαμβάνει μία ορθογώνια κτιστή λεκάνη, με σύστημα αγωγών και χάλκινων κρουνών σε σχήμα λεοντοκεφαλής στη βόρεια πλευρά και πλακόστρωτη αυλή με λίθινα έδρανα. Και ένα μικρό υδραγωγείο, σκαλισμένο στο βράχο με ύψος 1,60 μ. και πλάτος 1 μ. το οποίο έφερνε το νερό από την πηγή στη βάση των Φαιδριάδων.


Δελφοί 1923. Η Κασταλία πηγή με τις κόγχες για τα αναθήματα. Ελληνική Βιβλιοθήκη – Κοινωφελές Ίδρυμα Αλέξανδρος Ωνάσης.


Στη διάρκεια των αιώνων μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια η κρήνη επισκευάσθηκε αρκετές φορές. Η νεότερη Κασταλία χρονολογείται στον 1ο αι. π.Χ. και βρίσκεται περίπου 50 μ. ψηλότερα από την αρχαϊκή.

Ο φυσικός βράχος έχει λειανθεί και έχουν δημιουργηθεί κόγχες για τα αναθήματα των πιστών. Μία από αυτές μετατράπηκε σε εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.

Ακριβώς κάτω από τις κόγχες λαξεύτηκε στο βράχο μία στενόμακρη λεκάνη μήκους 10 μ. και πλάτους 0,50 μ., στην οποία έφθανε το νερό της πηγής με κλειστό αγωγό. Η λεκάνη ήταν σκεπαστή και η μία άκρη της άνοιγε έτσι ώστε να μπορεί να καθαρίζεται. Στην πρόσοψη της κρήνης υπήρχαν επτά χάλκινοι κρουνοί, που χωρίζονταν με επτά πεσσούς σκαλισμένους στο βράχο. Μπροστά από την κρήνη υπήρχε πλακόστρωτη αυλή, στην οποία κατέβαινε ο επισκέπτης με οκτώ σκαλοπάτια, και στις τρεις πλευρές της υπήρχαν λίθινοι πάγκοι.

Περιγραφή της κρήνης δίνει και τον 2ο αιώνα μ.Χ. ο περιηγητής Παυσανίας. Στα νεώτερα χρόνια, η πηγή αξιοποιήθηκε για την ύδρευση της επαρχίας των Δελφών.

Πυθία ήταν η εκάστοτε Πρωθιέρεια του Θεού Απόλλωνα στο Μαντείο των Δελφών η οποία, ευρισκόμενη σε έκσταση, έδινε χρησμό στον ενδιαφερόμενο συνήθως με τρόπο λακωνικό και αινιγματικό.

Η λέξη «Πυθία» προέρχεται από το αρχαίο ρήμα πυνθάνομαι, που σημαίνει πληροφορούμαι. Άλλοι πιστεύουν ότι προέρχεται από το «Πύθων», το όνομα ενός ερπετού που σκότωσε κατά τη μυθολογία ο Απόλλωνας για να κυριεύσει το χώρο του μαντείου στους Δελφούς που μέχρι ήταν το κέντρο λατρείας της Γαίας.

Η Πυθία εκλεγόταν από ευγενικής καταγωγής παρθένες των Δελφών. Αργότερα όμως αποφασίστηκε να είναι ηλικίας πάνω από 50 χρόνων. Αρχικά έδινε μόνο ένα χρησμό κάθε Φεβρουάριο, μετά αυξήθηκε η συχνότητα και πρώτη Πυθία σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ήταν η Φημονόη η οποία αναφέρεται ως κόρη του θεού Απόλλωνα και θεωρείται η πρώτη που εφηύρε τον εξάμετρο στίχο των χρησμών. Σ’ αυτήν απέδιδαν τη ρήση που φερόταν αναγραμμένη στους Δελφούς «Γνώθι σαυτόν».