Στη Θεσσαλονίκη από τον 4ο αιώνα…

Η εντυπωσιακή Ροτόντα στη Θεσσαλονίκη-Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

H Ροτόντα είναι θολωτό κυκλικό κτίσμα του 4ου αιώνα στη Θεσσαλονίκη, παρόμοιο με το Πάνθεον της Ρώμης. Κτίστηκε στα χρόνια του αυτοκράτορα Γαλέριου γύρω στο 304 και προοριζόταν ως Μαυσωλείο του Γαλέριου και εξαιτίας του θανάτου του το 311, δε χρησιμοποιήθηκε. Έχουν διατυπωθεί ως τώρα διάφορες υποθέσεις μεταξύ των οποίων ότι υπήρξε ναός του Διός, ή των Καβείρων κ. ά.   

Μετατράπηκε σε ναό την παλαιοχριστιανική περίοδο, τον οποίο κάποιοι ερευνητές ταυτίζουν με τον ναό των Ασωμάτων Δυνάμεων  ή Αρχαγγέλων  που αναφέρουν οι βυζαντινές πηγές.

Το 1591 μετετράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος από τον σεϊχη Hortaci Suleiman Efendi.  Μετά την Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το 1912, αφιερώθηκε στον Άγιο Γεώργιο. Συμπεριλαμβάνεται στα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης και έχει ενταχθεί στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Οι αγιογραφίες που την κοσμούν και διασώζονται μέχρι σήμερα μόνο κάτω από τον θόλο,  είναι από τις αρχές του 5ου αιώνα, καθώς οι εικονιζόμενοι άγιοι ήταν αυτοί που μαρτύρησαν την εποχή του Διοκλητιανού και του Μαξιμιανού, ενώ οι υπόλοιπες καταστράφηκαν όταν ο ναός μετατράπηκε σε μωαμεθανικό τέμενος το 1591, τότε έγινε και η προσθήκη του μιναρέ. Τα ψηφιδωτά που σώζονται στις καμάρες και στα τόξα των φεγγιτών έχουν καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα. Εικονίζονται μέσα σε χρυσό φόντο γεωμετρικά σχήματα σε μεγάλη ποικιλία καθώς και θέματα από το φυσικό κόσμο, όπως καρποί, ζώα, πουλιά, κάνιστρα και άνθη με μια φυσιοκρατική διάθεση και ζωηρά χρώματα. Στον θόλο εικονιζόταν όρθιος σταυροφόρος ο Χριστός, όπως μας αποκαλύπτεται από το περίγραμμα που έχει διασωθεί.